Агаарын ба хийн тусгаарлагатай хуваарилах байгууламж (AIS ба GIS)
Дэд станцын хуваарилах байгууламж (switchgear) нь таслуур, тусгаарлагч, шин, хэмжих трансформаторыг нэгтгэсэн иж бүрдэл юм. Тусгаарлах орчноос хамааран агаар тусгаарлагатай (AIS) ба хийн (элегаз) тусгаарлагатай (GIS) гэж хоёр үндсэн төрөлд хуваана.
Агаар тусгаарлагатай байгууламж (AIS)
AIS-д дамжуулагч хэсгүүдийн хоорондох тусгаарлах орчин нь агаар байна. Уламжлалт, өргөн тархсан шийдэл бөгөөд ил задгай эсвэл байрны дотор байрлаж болно. Давуу тал: харьцангуй хямд, тоноглол харагдахуйц тул үзлэг хийхэд хялбар, засвар үйлчилгээ уламжлалт. Сул тал: том талбай эзэлдэг, тоос, чийг, бохирдлын нөлөөнд өртөмтгий.
Элегаз тусгаарлагатай байгууламж (GIS)
GIS-д дамжуулагч хэсгүүдийг битүү металл бүрхүүлд байрлуулж, доторх орчинг элегаз (SF6)-аар тусгаарлана. SF6 нь агаараас хэд дахин сайн тусгаарлах чадвартай тул байгууламж маш нягт болно. Давуу тал: талбай бага (AIS-ийн 10–20%), гадаад орчны нөлөөнд тэсвэртэй, найдвартай байдал өндөр. Сул тал: анхны өртөг өндөр, засварт тусгай мэдлэг шаардана, SF6 хийн менежментийг анхаарах ёстой.
Хэзээ алийг сонгох вэ
- AIS — талбай хангалттай, өртөг чухал, дунд оврын дэд станц;
- GIS — хотын төв, талбай хязгаарлагдмал, өндөр найдвартай байдал шаардсан, хүнд цаг уур/бохирдолтой орчин.
Монголын нөхцөлд
Хүйтэн (−40°С), тоостой, зарим бүсэд бохирдол ихтэй нөхцөлд GIS нь найдвартай ажиллагааны давуу талтай. Гэвч өртөг ба засварын нөөцийг харгалзан ихэнх дунд оврын дэд станцад AIS хэвээр өргөн ашиглагдсаар байна. Сонголтыг амьдралын мөчлөгийн өртөг (CAPEX + OPEX), талбай, найдвартай байдлын шаардлагад үндэслэн хийнэ.