Хэмжих гүйдэл ба хүчдлийн трансформатор: зарчим, нарийвчлалын анги, аюулгүй ажиллагаа
Хэмжих трансформатор гэж юу вэ
Хэмжих трансформатор нь өндөр хүчдэл, их гүйдлийг хэмжих багаж болон реле хамгаалалтад тохирсон стандарт хэмжигдэхүүн болгон бууруулж өгдөг тусгай трансформатор юм. Үүнд гүйдлийн трансформатор (ГТ) ба хүчдлийн трансформатор (ХТ) хамаарна. Тэдгээр нь хоёр үндсэн зорилготой: нэгд, хэдэн зуун ампер, хэдэн арван киловольтын хэмжигдэхүүнийг тоолуур, ампметр, вольтметр, реле зэрэгт ойлгомжтой стандарт утга болгох; хоёрт, ажилтан болон хэмжих хэлхээг өндөр хүчдлээс цахилгаанаар тусгаарлах явдал юм.
Гүйдлийн трансформатор (ГТ)
ГТ-ийн анхдагч ороомог нь хэмжих гэж буй хэлхээтэй цуваа холбогдоно. Секундер ороомгийн нэрлэсэн гүйдэл нь ихэвчлэн 5А буюу 1А байдаг бөгөөд ампметр, тоолуурын гүйдлийн ороомог, релений ороомог зэрэг бага эсэргүүцэлтэй ачаа тэжээдэг тул богино холболтод ойр горимд ажиллана. Жишээ нь 0.4кВ-ын хуваарилах байгууламжид 100/5, 200/5, харин 110кВ дэд станцад 600/5 гэх мэт хувиргах харьцаатай ГТ хэрэглэнэ.
Хүчдлийн трансформатор (ХТ)
ХТ-ийн анхдагч ороомог нь хэмжих хүчдэлд зэрэгцээ залгагдаж, секундер тал ихэвчлэн 100В буюу фазын хувьд 100/√3 В хүчдэл өгнө. Секундер ачаа нь вольтметр, тоолуур, релений хүчдлийн ороомог зэрэг өндөр эсэргүүцэлтэй тул сул ачаалалтай, задгайд ойр горимд ажиллана. ХТ-ийн секундерийг богино холбож болохгүй — эсрэгээрээ богино холболт нь их гүйдэл үүсгэн ороомгийг халаана.
Нарийвчлалын анги ба ачаа
Хэмжих трансформаторыг нарийвчлалын ангиар нь ялгадаг. Арилжааны тоолуурт 0.2 буюу 0.5, техникийн хэмжилтэд 1.0 ангийн ГТ/ХТ тохирно. Реле хамгаалалтад зориулсан ГТ-д 5P, 10P гэсэн тусгай анги хэрэглэх бөгөөд энэ нь богино холболтын их гүйдлийн үед хэмжилтийн алдаа хязгаарт багтахыг илэрхийлнэ. Нарийвчлал хадгалагдахын тулд секундерийн бодит ачаа (ВА-аар) нь трансформаторын нэрлэсэн ачааны хязгаарт багтах ёстой.
| Үзүүлэлт | Гүйдлийн ТР (ГТ) | Хүчдлийн ТР (ХТ) |
|---|---|---|
| Анхдагч холболт | Цуваа | Зэрэгцээ |
| Секундер нэрлэсэн утга | 5А буюу 1А | 100В буюу 100/√3 В |
| Ажлын горим | Богино холболтод ойр | Задгайд ойр |
| Хориотой үйлдэл | Секундерийг задгай орхих | Секундерийг богино холбох |
Монголын нөхцөлд анхаарах
Монголын эрчим хүчний системд 0.4кВ-аас 220кВ хүртэлх түвшинд ГТ, ХТ өргөн ашиглагддаг. −40°С хүрэх хүйтэнд гадна байрлах трансформаторын тусгаарлага, битүүмжлэлд онцгой шаардлага тавьдаг тул MNS болон үйлдвэрлэгчийн заасан температурын мужид тохирсон төхөөрөмж сонгоно. Мөн секундер хэлхээний нэг цэгийг газардуулах нь тусгаарлага эвдэрсэн үед анхдагч талын өндөр хүчдэл секундерт дамжихаас сэргийлж аюулгүй байдлыг хангадаг.