Хөдөлгүүрийн нэрийн пайзыг унших нь
Цахилгаан хөдөлгүүрийн их бие дээр бэхэлсэн нэрийн пайз бол тухайн машины «паспорт» юм. Хэдхэн мөр тоо, тэмдэглэгээг зөв тайлж уншиж чадвал хөдөлгүүрийг сүлжээнд хэрхэн холбох, ямар таслуур, реле хамгаалалт сонгох, ямар ачаалалд хэр удаан ажиллуулж болохыг шууд тодорхойлно. Монголын үйлдвэр, уурхай, барилгад 0.4 кВ-ын сүлжээнд залгагддаг гурван фазын асинхрон хөдөлгүүр хамгийн өргөн хэрэглэгддэг тул энэ төрлийн хөдөлгүүрийн пайзыг жишээ болгон авч үзье.
Чадал, хүчдэл, гүйдэл, cosφ
Пайз дээрх номиналь чадал (кВт) нь хөдөлгүүрийн голоос гарах механик чадал бөгөөд сүлжээнээс авах цахилгаан чадал биш гэдгийг олон хүн андуурдаг. Сүлжээнээс татах гүйдлийг үр ашиг (η) ба чадлын коэффициент (cosφ)-ийг харгалзан дараах томъёогоор шалгана: I = P / (1.73 × U × cosφ × η).
Хүчдэлийн мөрөнд ихэвчлэн хоёр утга бичигдэнэ, жишээ нь 400 В Δ / 690 В Y. Энэ нь ороомгийг гурвалжин (Δ) холболтоор 400 В-ын, од (Y) холболтоор 690 В-ын шугамын хүчдэлд залгаж болно гэсэн үг. Манай 0.4 кВ-ын сүлжээнд ийм хөдөлгүүрийг гурвалжин холболтоор ажиллуулна. Холболт тус бүрд харгалзах номиналь гүйдэл мөн хоёр утгаар (жишээ нь 28.5/16.5 А) бичигддэг.
cosφ буурах тусам ижил чадалд илүү их гүйдэл шаардагдаж, кабель, хүчний трансформаторын ачаалал нэмэгдэнэ. Олон хөдөлгүүртэй объектод реактив чадлыг конденсаторын байгууламжаар нөхөж, чадлын коэффициентийг сайжруулдаг.
Эргэлтийн хурд ба гулсалт
Асинхрон хөдөлгүүрийн синхрон эргэлтийг n1 = 60 × f / p томъёогоор олно (f — давтамж, p — туйлын хосын тоо). 50 Гц-ийн сүлжээнд 2 туйлт хөдөлгүүр 3000, 4 туйлт 1500, 6 туйлт 1000 эрг/мин синхрон хурдтай. Пайз дээрх хурд үүнээс бага байдаг нь гулсалт-тай холбоотой: s = (n1 − n) / n1 × 100%. Жишээ нь 1460 эрг/мин гэж бичсэн бол энэ нь 4 туйлт хөдөлгүүр бөгөөд гулсалт нь (1500 − 1460) / 1500 × 100% ≈ 2.7% байна. Гулсалт ачаалалтай хамт өсдөг тул пайзын утга номиналь ачаалалд харгалзана.
Ашиглалтын горим S1–S10
Хөдөлгүүр ямар ачааллын мөчлөгт зориулагдсаныг ашиглалтын горимоор заана:
- S1 — тасралтгүй горим: тогтмол ачаалалтайгаар дулааны тэнцвэрт хүртэл ажиллана. Хамгийн түгээмэл нь.
- S2 — богино хугацааны горим: жишээ нь S2 30 мин гэвэл 30 минут ажиллаад бүрэн хөрөх хүртэл зогсоно.
- S3 — үечилсэн давтамжит горим: S3 40% гэвэл мөчлөгийн 40%-д нь ажиллаж, үлдсэнд нь зогсоно. Кран, өргөгчид түгээмэл.
- S4–S10 — асаалт, цахилгаан тоормослолт, хурдны өөрчлөлтийг тооцсон илүү нарийн горимууд.
Пайз дээр горим заагаагүй бол S1 гэж ойлгоно. S3-д зориулсан хөдөлгүүрийг тасралтгүй ажиллагаанд залгавал халж, тусгаарлага нь эрт элэгдэнэ.
Тусгаарлагын анги, IP хамгаалалт, IE үр ашиг
Тусгаарлагын анги нь ороомгийн зөвшөөрөгдөх дээд температурыг заана: B анги — 130 °C, F анги — 155 °C, H анги — 180 °C. Орчин үеийн хөдөлгүүрүүд ихэвчлэн F ангийн тусгаарлагатай ч халалтыг нь B ангийн түвшинд хязгаарлаж үйлдвэрлэдэг нь дулааны нөөц үлдээж, эдэлгээг уртасгадаг. Зөвшөөрөгдөх хэмжээнээс 8–10 °C хэтрэх тутам тусгаарлагын эдэлгээ ойролцоогоор хоёр дахин богиносдог гэсэн туршлагын дүрэм бий.
IP зэргийн эхний орон нь тоос, хатуу биетээс, хоёр дахь нь уснаас хамгаалах түвшинг заана: IP54 — тоосноос хамгаалагдсан, ус цацалтад тэсвэртэй; IP55 — усны цоргилтод тэсвэртэй. Монголын тоос шороо ихтэй нөхцөлд, задгай талбайд IP55-аас доошгүй зэрэг сонгохыг зөвлөнө.
Үр ашгийн ангилал IE1 (стандарт)-ээс IE4 (супер премиум) хүртэл байдаг. Үйлдвэрийн цахилгаан хэрэглээний дийлэнхийг хөдөлгүүрүүд эзэлдэг тул S1 горимд удаан ажилладаг хөдөлгүүрт IE3-аас доошгүй анги сонгох нь эрчим хүчний зардлыг мэдэгдэхүйц бууруулна.
Практик жишээ: пайз тайлж уншья
Дараах пайзтай хөдөлгүүр авъя: 15 кВт; 400 В Δ / 690 В Y; 28.5/16.5 А; cosφ 0.86; 1460 эрг/мин; 50 Гц; S1; F анги; IP55; IE3. Үүнийг ингэж тайлна:
- 0.4 кВ-ын сүлжээнд гурвалжин холболтоор залгана; номиналь гүйдэл 28.5 А.
- Од-гурвалжин асаагч хэрэглэж болно; шууд асаалтад асаалтын гүйдэл номиналиас 6–7 дахин их байхыг тооцно.
- 4 туйлт, гулсалт ойролцоогоор 2.7%, тасралтгүй горимд зориулагдсан.
- Реле хамгаалалтын дулааны элементийг 28.5 А-д тохируулж, таслуурыг асаалтын гүйдэлд буруу ажиллахгүйгээр богино залгаанаас хамгаалахаар сонгоно.
- F ангийн тусгаарлага, IP55 зэрэг нь тоостой орчин, задгай талбайд ажиллуулах боломж олгоно; IE3 нь эрчим хүчний хэмнэлттэйг илтгэнэ.
Дүгнэлт
Нэрийн пайз бол хөдөлгүүрийн талаарх хамгийн найдвартай, үргэлж «гар дор» байдаг мэдээллийн эх сурвалж. Чадал, хүчдэл ба Δ/Y холболт, гүйдэл, cosφ, эргэлт, гулсалт, ашиглалтын горим, тусгаарлагын анги, IP болон IE зэргийг тайлж уншиж сурснаар холболтын алдаа, буруу хамгаалалт, хэт халалтаас сэргийлж, хөдөлгүүрийн эдэлгээг бүрэн ашиглах боломжтой болно. Хөдөлгүүр солих, шинээр суурилуулах бүрд пайзын үзүүлэлтийг сүлжээний нөхцөл, ачааллын горимтойгоо тулгаж хэвших нь инженерийн сайн дадал юм.