Кабелийн огтлол сонголт, муфтийн холболт ба агаарын шугамтай харьцуулалт
Хүчний кабель шугам төлөвлөхөд огтлолыг зөв сонгох, холболтын зангилааг найдвартай гүйцэтгэх нь ашиглалтын хугацаа, найдвартай байдлыг тодорхойлдог. Мөн тухайн зорилтод кабель илүү тохирох уу, эсвэл агаарын шугам зохистой юу гэдгийг эхэнд нь шийдэх ёстой. Энэ нийтлэлд эдгээр гурван асуудлыг авч үзнэ.
Огтлол сонгох шалгуур
Кабелийн огтлолыг зөвхөн гүйдлээр биш, дор хаяж дөрвөн нөхцлийг зэрэг хангаж сонгоно:
- Тасралтгүй гүйдэл даац (ampacity) — тавих орчноос ихээхэн хамаарна. Газар доорх кабель хөрсний дулаан дамжуулах чанар, суулгах гүн, зэрэгцээ кабелийн тоо (бүлгийн коэффициент)-оор даацаа алддаг.
- Хүчдэлийн уналт — урт шугамд ачааллын хүчдэл зөвшөөрөгдөх хэмжээнээс хэтрэхгүй байх.
- Богино залгааны дулааны бат бэх — I²t зарчмаар богино залгааны гүйдэл ба хамгаалалтын таслах хугацаанд судал хэт халж гэмтэхгүй байх огтлолыг шалгана.
- Эдийн засгийн огтлол — жижиг огтлол хямд ч эрчим хүчний алдагдал их. Урт хугацааны алдагдлын өртөг ба хөрөнгө оруулалтыг тэнцүүлж оновчтой огтлолыг тодорхойлно.
Муфт ба төгсгөвчийн холболт
Кабелийн даган урт хэсэг ажиллахад асуудалгүй байвч гэмтлийн дийлэнх нь холболтын зангилаанд гардаг. Учир нь тэнд тусгаарлага, дэлгэц зэрэг давхаргыг гараар сэргээн угсардаг.
- Шулуун муфт (straight joint) — хоёр кабелийг холбоно;
- Төгсгөвч (termination) — дотор ба гадна орчинд зориулсан төрөлтэй, шугамыг таслуур, дэд станцтай холбоно;
- Cold shrink / heat shrink технологи — угсралтыг хялбарчилж чанарыг тогтворжуулна.
Хамгийн чухал элемент нь цахилгаан орны удирдлага (stress control). Кабелийн гадна дэлгэцийг таслах цэгт орон огцом төвлөрдөг тул геометрийн буюу конденсаторын зарчмаар орныг зөөлрүүлэх давхарга заавал байх ёстой. Энэ хэсгийн угсралтын цэвэр байдал, хэмжээсийн нарийвчлал шаардлага хангаагүй бол хэдэн сарын дараа хэсэгчилсэн цэнэг алдалтаас болж цоорол үүсэх нь элбэг.
Кабель ба агаарын шугамын харьцуулалт
Аль хувилбарыг сонгох нь газар нутаг, хүчдэлийн түвшин, өртгөөс шалтгаална.
| Үзүүлэлт | Кабель шугам | Агаарын шугам |
|---|---|---|
| Өртөг | 3–10 дахин үнэтэй | Хямд |
| Цаг агаарын нөлөө | Бага (газар доор) | Их: мөстөлт, салхи, аянга |
| Гэмтэл засах | Удаан, ухах шаардлагатай | Хурдан, нүдэнд харагдана |
| Багтаамжийн гүйдэл | Урт шугамд их | Бага |
| Тохиромжтой орчин | Хот суурин, дэд станц | Урт зай, хөдөө |
Монголын нөхцөлд Улаанбаатар зэрэг хот суурин газрын нягт барилгажилт, гоо зүйн шаардлагад кабель шугам тохирно. Харин орон нутгийн урт зайн дамжуулалтад агаарын шугам эдийн засгийн хувьд давуу. −40°C хүйтэн, цасан шуурганд агаарын шугам мөстөлт ба салхин ачааллын эрсдэлтэй бол газар доорх кабель харьцангуй тогтвортой температуртай орчинд ажилладаг нь давуу тал юм. Иймд хосолсон шийдэл — уртад агаарын, хотод кабель — Монголын эрчим хүчний сүлжээнд түгээмэл хэрэглэгддэг.