Дамжуулах шугамын коронын алдагдал ба түүнийг бууруулах инженерийн шийдэл
Коронын үзэгдлийн физик мөн чанар
Өндөр хүчдлийн агаарын дамжуулах шугамын дамжуулагчийн гадаргуу орчмын цахилгаан орны хүчлэг агаарын цахилгаан бат бэхээс (стандарт нөхцөлд ойролцоогоор 30 кВ/см оргил буюу 21.1 кВ/см үйлчлэх утга) хэтэрмэгц дамжуулагчийг тойрсон агаар хэсэгчлэн ионжиж, бүдэг гэрэлтэлт, шаржигнах чимээ дагасан цэнэг алдалт үүснэ. Үүнийг корон гэнэ. Корон нь агаарыг ионжуулж дулаан, гэрэл, чимээ, озон, азотын исэл болгон идэвхтэй чадлыг зарцуулдаг тул шугамын байнгын алдагдлын нэг бүрэлдэхүүн болдог. Мөн радио, телевизийн долгионд саад учруулж, тусгаарлага болон дамжуулагчийг элэгдүүлэх сөрөг үр дагавартай.
Эгзэгтэй хүчдэл ба нөлөөлөх хүчин зүйл
Корон эхлэх босго хүчдлийг эгзэгтэй (критик) хүчдэл V0 гэнэ. Пикийн (Peek) хандлагаар энэ нь дамжуулагчийн радиус, фазуудын хоорондын зай, гадаргуугийн гөлгөр байдал болон агаарын харьцангуй нягтаас хамаарна. Агаарын нягтын коэффициентийг ойролцоогоор δ = 3.92·b/(273+t) хэлбэрээр илэрхийлэх бөгөөд энд b нь даралт (см муб), t нь температур (°C). Даралт багасах буюу өндөрлөг нэмэгдэхэд δ багасаж, эгзэгтэй хүчдэл буурч короны магадлал өснө.
- Дамжуулагчийн радиус: нарийн дамжуулагчийн гадаргуугийн хүчлэг өндөр тул корон эрт эхэлнэ.
- Гадаргуугийн байдал: сэвсгэр утас, тоос, шороо, хярууны талст орон нутгийн хүчлэгийг өсгөж короныг идэвхжүүлнэ.
- Агаарын нягт: өндөрлөг газар болон бага даралтад эгзэгтэй хүчдэл буурна.
Цаг агаар ба алдагдлын хэмжээ
Корон алдагдал нь ажлын хүчдэл эгзэгтэй хүчдлээс хэтэрсэн зөрүүний квадраттай пропорциональ өсдөг тул хүчдэл ба цаг агаарт маш мэдрэг. Хуурай, тайван агаарт алдагдал бага боловч бороо, чийг, цас, будан, хярууны нөхцөлд огцом нэмэгдэнэ. Монголын өвлийн −40°C-т агаар нягтарч δ өснө — энэ нь өөрөө короныг сааруулах талтай ч дамжуулагч дээр суусан хяруу, мөсний талст орон нутгийн хүчлэгийг эрс өсгөж алдагдлыг нэмэгдүүлдэг.
| Цаг агаарын нөхцөл | Короны харьцангуй эрчим |
|---|---|
| Хуурай, тайван | Суурь түвшин |
| Чийг, будан | Дунд зэрэг өсөх |
| Бороо, нойтон цас | Огцом өсөх |
| Хяруу, мөсжилт | Хамгийн өндөр |
Короныг бууруулах инженерийн шийдэл
Короны алдагдлыг гол төлөв дамжуулагчийн гадаргуугийн хүчлэгийг бууруулах замаар багасгана:
- Том диаметртэй дамжуулагч сонгож эсвэл хөндий/тэлэгдсэн хийцийн дамжуулагч ашиглах.
- Багц дамжуулагч (110–220 кВ-оос дээш ангид хоёр ба түүнээс олон утас) хэрэглэн үр дүнгийн радиусыг өсгөх.
- Тусгаарлагын гинжин холбоос, холбох детальд короны цагираг (grading ring) суурилуулж хүчлэгийн тэгшитгэл хийх.
- Дамжуулагч ба арматурын гадаргууг гөлгөр байлгаж, суурилуулалтын үед зурвас, сэв гаргахгүй байх.
Тиймээс шугамын хүчдлийн ангилал 220 кВ ба түүнээс дээшлэх тусам дамжуулагчийн хийц, багцлалт, өндөрлөгийн залруулгыг зөв тооцох нь короны алдагдал болон радио саатлыг MNS болон IEC-ийн шаардлагад нийцүүлэн бууруулах гол нөхцөл болдог.