Дэд станцын онлайн мониторинг ба мэдрэгчийн сүлжээ
Үечилсэн үзлэгээс тасралтгүй хяналт руу
Уламжлалт засвар үйлчилгээ нь тогтсон хуваарийн дагуух үзлэг, хэмжилтэд тулгуурладаг. Гэвч цахилгаан тоног төхөөрөмжийн гэмтэл ихэнхдээ хуваарьт үзлэгийн хооронд үүсэж хөгждөг тул орчин үеийн дэд станцууд тасралтгүй онлайн мониторинг-т шилжиж байна. Гол санаа нь чухал төхөөрөмж — хүчний трансформатор, таслуур, оруулга, кабель — дээр суурилуулсан мэдрэгчийн сүлжээгээр төлөв байдлын үзүүлэлтийг бодит цагт хэмжиж, гэмтлийн эхэн үеийн сул шинжийг эртхэн илрүүлэхэд оршино.
Хяналтын гол мэдрэгчүүд
Дэд станцын онлайн системд дараах мэдрэгчүүд түгээмэл хэрэглэгддэг:
- Температурын мэдрэгч — ороомгийн хамгийн халуун цэгийг (hot-spot) шилэн-оптик мэдрэгчээр шууд хэмжинэ. Халуун цэгийн температур нь тусгаарлагын насжилтыг тодорхойлох гол хүчин зүйл.
- Хэсэгчилсэн цэнэгийн мэдрэгч — UHF болон акустик мэдрэгчээр тусгаарлага доторх бичил цэнэгийг илрүүлж, аажим доройтлыг эрт олж харна.
- Оруулгын (bushing) хяналт — алдагдлын өнцөг (tan δ) болон багтаамжийн өөрчлөлтөөр оруулгын тусгаарлагын доройтлыг хянана.
- Тос ба чийгийн мэдрэгч — тосны чийгшил, онлайн DGA-ийн гол хийг тасралтгүй хэмжинэ.
Мэдрэгчийн сүлжээ ба өгөгдлийн урсгал
Орчин үеийн шийдэлд мэдрэгчүүд орон нутгийн ухаалаг төхөөрөмж (IED/edge)-д холбогдож, урьдчилсан боловсруулалт хийгээд IEC 61850 протоколоор станцын SCADA/DCS системд дамжуулдаг. Цуглуулсан өгөгдлийг төвлөрсөн платформд нэгтгэснээр олон төхөөрөмжийн хандлагыг харьцуулах, дохиоллын босго тогтоох, дүн шинжилгээ хийх боломж бүрддэг. Ингэхдээ мэдрэгчийн газардуулга, хүчдэлийн саатал, цахилгаан соронзон шуугианаас хамгаалах зэргээр хэмжилтийн найдвартай байдлыг хангах нь чухал.
Урьдчилан таамаглах засвар ба Монголын нөхцөл
Тасралтгүй хяналт нь засвар үйлчилгээг урьдчилан таамаглах (predictive maintenance) загварт шилжүүлдэг: төхөөрөмжийг цаг хугацаагаар бус бодит төлөв байдлаар нь засварладаг тул зардал буурч, гэнэтийн тасалдал багасна. Монголын эрчим хүчний системд энэ нь онцгой ач холбогдолтой — олон дэд станц алслагдсан, хол зайд байрладаг тул тогтмол үзлэг хийхэд хүндрэлтэй; −40°С хүрэх хүйтэн, өвлийн оргил ачаалал нь тоног төхөөрөмжид дарамт учруулдаг. 0.4–220кВ-ын сүлжээний чухал зангилаанд онлайн мониторинг нэвтрүүлснээр гэмтлийг зайнаас урьдчилан илрүүлж, найдвартай ажиллагааг дээшлүүлэх боломжтой.