0.4кВ хуваарилах самбарын автомат таслуурын сонголт ба сонголтот хамгаалалт
Хуваарилах самбарын үүрэг ба бүтэц
Монголын хот суурин газрын хэрэглэгчид ихэвчлэн 380/220В буюу 0.4кВ гурван фазын TN системээр тэжээгддэг. Дэд станцын 10/0.4кВ хүчний трансформаторын нам талын ороомгоос гарсан тэжээл нь оролтын үндсэн хуваарилах самбарт ирж, тэндээс дам болон бүлгийн самбаруудад салаалан хуваарилагдана. Хуваарилах самбар нь дараах үндсэн бүрэлдэхүүнтэй:
- Оролтын үндсэн автомат таслуур буюу таслах хэрэгсэл;
- Гүйдэл дамжуулах фазын болон тэглэх (N), хамгаалалтын (PE) шин;
- Гарах шугамын салбар таслуурууд ба ялгах хэрэгсэл;
- Хэмжих хэрэгсэл (гүйдэл, хүчдэлийн хэмжигч), заагч;
- Газардуулгын шин ба тусгаарлагын хяналтын хэлхээ.
Самбарын дотоод угсралтад дулаан ялгаралт, шины динамик тэсвэрлэлт болон засвар үйлчилгээний аюулгүй зайг заавал харгалзана.
Автомат таслуурын үндсэн үзүүлэлтүүд
Таслуурыг зөвхөн нэрлэсэн гүйдлээр нь биш, хэд хэдэн үзүүлэлтийг нэгэн зэрэг харгалзан сонгоно:
- Нэрлэсэн гүйдэл (In) — тухайн шугамын тооцоолсон ажлын гүйдэл ба кабелийн зөвшөөрөгдөх гүйдэлтэй уялдана;
- Нэрлэсэн хүчдэл (Ue) — 400/415В;
- Таслах чадвар (Icu/Ics) — тухайн цэг дэх богино холболтын гүйдлийг найдвартай тасалж чадах хамгийн их гүйдэл, кА;
- Салалтын характеристик — цаг хугацаа-гүйдлийн муруй (B, C, D).
| Муруй | Агшин зуурын салалт | Хэрэглээ |
|---|---|---|
| B | 3–5 × In | Гэрэлтүүлэг, урт кабельтай шугам |
| C | 5–10 × In | Холимог ачаалал, залгуур |
| D | 10–20 × In | Хөдөлгүүр, трансформатор — их залгаалтын гүйдэлтэй |
Богино холболтын гүйдлийн тооцоо
Самбар бүрийн байрлалд богино холболтын гүйдэл (Ik)-ийг трансформаторын хүчин чадал, тэжээх кабелийн эсэргүүцлээр тооцно. Дэд станцад ойр самбарт Ik хэдэн арван кА хүрч болох тул тэнд суурилуулах таслуурын таслах чадвар Icu > Ik байх нөхцөлийг заавал хангана. Эсрэгээр урт шугамын төгсгөлд гүйдэл багасдаг тул салалтын босгыг мэдрэмтгий сонгож, хамгаалалтын мэдрэмжийг алдахгүй байх ёстой.
Таслуурын төрлүүд
| Төрөл | Нэрлэсэн гүйдэл | Таслах чадвар | Хэрэглээ |
|---|---|---|---|
| Модульчилсан (MCB) | 6–125А | 6–10кА | Айл өрх, салбар шугам |
| Хэвний (MCCB) | 16–1600А | 25–70кА | Дам самбар, том ачаалал |
| Агаарын (ACB) | 630–6300А | 65–150кА | Оролтын үндсэн таслуур |
Сонголтот (selectivity) хамгаалалт
Сайн зохион байгуулсан самбарт зөвхөн эвдрэл гарсан салбарын таслуур ажиллаж, дээд шатны таслуур залгаастай хэвээр үлдэх ёстой. Үүнийг сонголтот хамгаалалт гэнэ. Гурван арга бий:
- Гүйдлийн сонголт — дээд шатны таслуурын салалтын босгыг доод шатныхаас өндөр тавих;
- Хугацааны сонголт — дээд шатны таслуурт богино хугацааны саатал (S төрөл) өгч, доод шат түрүүлж ажиллах боломж олгох;
- Зонын сонголт — таслууруудыг харилцан холбож, эвдрэлийн бүсийг тодорхойлон зөвхөн хамгийн ойрх таслуурыг ажиллуулах.
Ийнхүү таслуурыг зөв сонгож, дээд-доод шатны хамгаалалтыг уялдуулснаар богино холболт, хэт ачааллаас найдвартай хамгаалахын зэрэгцээ шаардлагагүй тасралтыг багасгаж, цахилгаан хангамжийн тасралтгүй байдлыг дээшлүүлнэ.