Дунд хүчдлийн сүлжээний нейтралын горим ба нэг фазын газардуулгын гүйдэл
Дунд хүчдлийн (6–35 кВ) түгээх сүлжээ найдвартай ажиллах эсэх нь трансформаторын нейтралыг хэрхэн газартай холбосноос ихээхэн шалтгаална. Энэ сонголт нь нэг фаз газардах үеийн гүйдлийн хэмжээ, эрүүл фазуудын хүчдлийн өсөлт, реле хамгаалалтын зарчим, хүн болон тоноглолын аюулгүй байдлыг нэгэн зэрэг тодорхойлдог. Дунд хүчдэлд нэг фазын газардуулга нь бүх гэмтлийн 70–80 хувийг эзэлдэг тул энэ горимын ач холбогдол онцгой.
Нейтралын үндсэн горимууд
Практикт дараах горимууд хэрэглэгддэг:
| Горим | Нэг фазын газардуулгын гүйдэл | Гол шинж |
|---|---|---|
| Тусгаарласан нейтраль | Бага (багтаамжийн) | Гэмтэлтэй хэвээр богино хугацаанд ажиллана |
| Компенсацлагдсан (Петерсений ороомог) | Хамгийн бага (үлдэгдэл) | Нум өөрөө унтарч сэргэдэг |
| Резистороор газардуулсан | Дунд зэрэг | Хамгаалалт тодорхой ажиллана |
| Хатуу газардуулсан | Их (богино залгаатай дүйцэхүйц) | Хамгаалалт хурдан таслана |
Тусгаарласан нейтраль
Нейтралыг газартай холбоогүй үед нэг фаз газардвал зөвхөн сүлжээний багтаамжийн гүйдэл (шугам, кабелийн эзлэхүүн багтаамжаар тодорхойлогдоно) урсана. Гүйдэл бага тул сүлжээ шууд салахгүй хэсэг хугацаанд ажилласаар үлдэж болно. Гэвч эрүүл хоёр фазын газартай харьцах хүчдэл √3 дахин буюу шугамын хүчдэл хүртэл өснө. Иймд тусгаарлагыг шугамын хүчдэлд тэсвэртэйгээр сонгох ёстой.
Компенсацлагдсан горим
Багтаамжийн гүйдэл их (ойролцоогоор 10–20 А-аас дээш) болоход нум өөрөө унтрахгүй, дахин дахин асаж хэт хүчдэл үүсгэдэг. Үүнийг арилгахын тулд нейтралд Петерсений ороомог (нум дарах реактор) залгана. Ороомгийн индуктив гүйдэл нь газардуулгын багтаамжийн гүйдлийг эсэргүүцэн компенсацалснаар гэмтлийн цэгт үлдэх гүйдэл маш бага болж, нум байнга унтардаг.
Реле хамгаалалт ба илрүүлэлт
Тусгаарласан болон компенсацлагдсан сүлжээнд нэг фазын газардуулга нь маш бага гүйдэлтэй тул энгийн хэт гүйдлийн хамгаалалтаар илрэхгүй. Иймд дараах аргуудыг хэрэглэнэ:
- Тэг дарааллын хүчдлийн хяналт — нейтралын шилжилтийг мэдэрч дохио өгнө;
- Тэг дарааллын гүйдлийн чиглэлт хамгаалалт — гэмтэлтэй шугамыг эрүүлээс ялган сонгоно;
- Резистороор газардуулсан горимд гүйдэл хангалттай тул энгийн газардуулгын реле шууд таслах боломжтой.
Монголын сүлжээн дэх сонголт
Монголын 6–35 кВ түгээх сүлжээ уламжлалаар тусгаарласан нейтральтай ажиллаж ирсэн. Хот суурин, уурхайн районд кабель шугамын хэмжээ өсөж багтаамжийн гүйдэл нэмэгдэхийн хэрээр Петерсений ороомгоор компенсацлах, эсвэл резистороор газардуулах шаардлага бий болж байна. Сонголтыг сүлжээний нийт багтаамжийн гүйдэл, ашиглалтын найдвартай байдал, аюулгүй ажиллагааны шаардлага, реле хамгаалалтын боломжийг цогцоор нь тооцож MNS холбогдох стандарт, дүрмийн дагуу хийх нь зүйтэй. −40 °C хүйтэн, урт агаарын шугам зонхилдог хөдөө орон нутагт тусгаарласан горим түгээмэл хэвээр байгаа ч ачааллын нягтрал өндөр төвүүдэд компенсацлагдсан горим руу шилжих чиг хандлага ажиглагдаж байна.