Тоноглолын насжилт ба тусгаарлагын дулааны хуучрал
Тусгаарлагын хуучралын механизм
Тоноглолын ашиглалтын хугацааг ихэвчлэн тодорхойлдог хүчин зүйл бол хатуу тусгаарлагын, ялангуяа трансформаторын цаас-тосны тусгаарлагын хуучрал юм. Металл ба соронзон хүрдэн хэсгээс ялгаатай нь тусгаарлагыг бүрэн сэргээх боломж хязгаарлагдмал тул түүний насжилт нь бүхэл тоноглолын насжилтыг тодорхойлдог.
Тусгаарлага нь дараах ачааллын нэгдмэл нөлөөгөөр хуучирдаг:
- Дулааны ачаалал: өндөр температурт целлюлозын гинжин молекул задарч, механик бат бэх буурна.
- Цахилгаан ачаалал: хүчдэлийн үйлчлэл, хэсэгчилсэн цэнэгжилт орон нутгийн эвдрэл үүсгэнэ.
- Механик ачаалал: богино залгааны үеийн цахилгаан динамик хүч ороомгийг сулруулна.
- Орчны нөлөө: чийг ба хүчилтөрөгч хуучралыг эрс хурдасгана.
Дулааны хуучралын дүрэм
Дулааны хуучрал нь Аррениусын хамааралд захирагддаг буюу температур нэмэгдэх тусам химийн задралын хурд экспоненциалаар өснө. Практик тооцоонд трансформаторын цаасан тусгаарлагын хувьд халуун цэгийн температур ойролцоогоор 6°С-аар нэмэгдэх тутамд хуучралын хурд хоёр дахин нэмэгддэг гэсэн ойролцоолсон дүрмийг ашигладаг. IEC 60076-7 стандартад хэвийн насжилтыг 98°С халуун цэгийн температурт харгалзуулан тодорхойлдог.
| Халуун цэгийн температур | Харьцангуй хуучралын хурд |
|---|---|
| 86°С | ≈ 0.25 |
| 98°С (хэвийн) | 1.0 |
| 110°С | ≈ 4 |
| 122°С | ≈ 16 |
Насжилтыг үнэлэх аргачлал
Тусгаарлагын бодит хуучралын түвшинг шууд хэмжихэд хүндрэлтэй тул шууд бус үзүүлэлтүүдийг ашигладаг:
- Полимержилтийн зэрэг (DP): шинэ цаасны DP ≈ 1000–1200 байдаг бол 200 орчимд хүрэхэд механик бат бэх нь ашиглалтын хязгаарт хүрсэн гэж үзнэ.
- Фуран нэгдлийн шинжилгээ (2-FAL): тосонд уусан фураны концентрацаар цаасны задралыг шууд бус үнэлэх бөгөөд тоноглолыг зогсоолгүйгээр дээж авах давуу талтай.
- Механик ба цахилгаан сорил: капитал засварын үед ороомгийн геометр, тусгаарлагын байдлыг нямбай шалгана.
Төлөвлөгөөт үзлэг ба насжилтыг уртасгах
Насжилтыг удаашруулах гол арга бол ачаалал, температурын горимыг оновчтой удирдах явдал. Төлөвлөгөөт үзлэгээр хөргөлтийн систем (сэнс, тосны насос, радиатор)-ийн ажиллагаа, тосны түвшин ба чанар, чийг нэвтрэлтийг тогтмол хянана.
Монголын нөхцөлд улирлын температурын хэлбэлзэл маш өндөр — зуны халуунд хөргөлт эгзэгтэй болдог бол −40°С өвөлд тос өтгөрч, ачаалал огцом нэмэгддэг. Иймд ачааллын графикийг улирлаар зөв төлөвлөж, халуун цэгийн температурын хяналтыг нэвтрүүлснээр 110–220кВ-ын үндсэн трансформаторуудын ашиглалтын хугацааг мэдэгдэхүйц уртасгах боломжтой. Хуучралын нөөц дуусах дөхсөн тоноглолыг цаг тухайд нь илрүүлэх нь гэнэтийн, өндөр өртөгтэй эвдрэлээс сэргийлдэг.