Трансформаторын холболтын бүлэг ба векторын диаграм

Хоёр ороомгийн хүчний трансформатор бүр цахилгаан хувиргах харьцаанаас гадна өндөр ба нам хүчдэлийн талын хүчдэлийн хооронд тодорхой өнцгийн зөрүү үүсгэдэг. Энэ зөрүүг тодорхойлдог албан ёсны шошгыг холболтын бүлэг буюу цагийн заалт гэж нэрлэдэг. Трансформаторын хавтгайд Yd11, Yy0, Dyn11 гэсэн тэмдэглэгээ байдгийн цаана яг л энэ ойлголт нуугдаж байгаа юм. Хэдийгээр эхэн харцад техникийн нарийвчлал мэт харагдавч, дэд станцад хоёр трансформаторыг шин дээр зэрэгцээ залгах эсэх нь тэр чигтээ энэ бүлгийн утгаас шалтгаалдаг.

Холболтын бүлэг гэж юу вэ

Трансформаторын ороомогийг гурван үндсэн байдлаар холбож болно:

• Од (Y эсвэл y) — гурван фазын ороомгийн нэг үзүүрийг нэг цэгт нийлүүлж, саармаг цэг үүсгэнэ. Энэ цэгээс газардуулгын дамжуулагч гаргах боломжтой.
• Гурвалжин (D эсвэл d) — ороомгуудыг цуваа хэлхээгээр битүү гурвалжин болгон холбоно. Саармаг цэггүй.
• Зигзаг (Z эсвэл z) — ороомгийг тал тал болгон хуваан хөрш фазын секцтэй холбоно. Тэгш бус ачаалалд тэсвэртэй.

Тэмдэглэгээнд өндөр хүчдэлийн талыг том үсгээр (Y, D), нам хүчдэлийн талыг жижиг үсгээр (y, d, z) бичнэ. Ард нь бичсэн n үсэг (жишээ нь Dyn) тухайн талын саармаг цэг гадагш гаргагдсан, өөрөөр хэлбэл дөрвөн утаст сүлжээнд ашиглах боломжтойг илэрхийлдэг.

Цагийн заалт ба векторын диаграм

Тэмдэглэгээний сүүлийн тоо (0, 5, 6, 11 г.м) нь фазын шилжилтийг цагийн заалтаар илэрхийлдэг. Цагийн тоо бүр 30 градустай тэнцэнэ. Өндөр хүчдэлийн талын фазын векторыг цагийн 12 (буюу 0) цэг дээр байрлуулаад, нам хүчдэлийн ижил нэрт фазын вектор цагийн зүүг хаана заасныг тоолж утгыг гаргана.

Фазын шилжилтийг энгийн томъёогоор бодож болно:

φ = N × 30°, энд N нь цагийн заалт (0–11).

Тухайлбал, Dyn11 холболтын хувьд N = 11 тул φ = 11 × 30° = 330°, өөрөөр хэлбэл нам хүчдэлийн тал өндөр хүчдэлийн талаас 30 градусаар түрүүлж (эсвэл 330 градусаар хоцорч) байна. Yy0 бол шилжилтгүй, векторууд яг давхцана.

Түгээмэл холболтын бүлгүүд

Монголын 0.4/10/35/110/220 кВ-ын сүлжээнд дараах бүлгүүд онцгой түгээмэл:

1. Yy0 (Yyn0) — өндөр хүчдэлийн шугам холбогч болон томоохон дэд станцын хооронд ашиглагдана. Шилжилтгүй, эдийн засгийн хувьд хямд боловч тэгш бус ачаалалд тааруу.
2. Dyn11 — түгээх дэд станцын 10/0.4 кВ трансформаторт хамгийн өргөн хэрэглэгддэг. Нам хүчдэлийн талд саармаг гаргаж, гурван фаз ба нэг фазын хэрэглэгчийг зэрэг тэжээх боломжтой.
3. Yd11 — 110/35 кВ, 220/110 кВ өсгөх ба бууруулах хүчний трансформаторт элбэг. Гурвалжин холболт нь гуравдугаар гармоникийг битүү хэлхээнд шингээж, синусын хэлбэрийг сайжруулна.

Зэрэгцээ ажиллагаанд яагаад чухал вэ

Хоёр трансформаторыг нэг шин дээр зэрэгцээ ажиллуулахад хэд хэдэн нөхцөл заавал биелэх ёстой. Эдгээрийн дотор холболтын бүлэг хамгийн эмзэг нь юм:

• Хувиргах харьцаа болон нэрлэсэн хүчдэл ижил байх;
• Богино залгааны хүчдэл (uk %) ойролцоо байх — ачаалал зөв хуваарилагдахын тулд;
• Холболтын бүлэг заавал яг адил байх (жишээ нь Dyn11-ийг зөвхөн Dyn11-тэй).

Хэрэв бүлэг зөрвөл (жишээ нь Yd11 ба Yd5) хоёр талын хооронд өнцгийн зөрүү үүсч, тэнцүүлэх маш том эргэлтийн гүйдэл гүйнэ. Энэ нь бараг богино залгааны гүйдэлтэй дүйхүйц хэмжээнд хүрч, таслуур шуурхай ажиллах буюу ороомог түлэгдэх эрсдэлтэй.

Сонголтын зөвлөмж

Монголын хүйтэн, салхи мөстөлт ихтэй нөхцөлд трансформаторын холболтын бүлгийг сонгохдоо дараахыг анхаарна:

• Түгээх сүлжээнд (10/0.4 кВ) нэг фазын гэрэлтүүлэг, ахуйн ачаалал давамгайлдаг тул Dyn11-ийг үндсэн сонголт болгох;
• Өсгөх дэд станц болон холболтын трансформаторт гармоник шүүх, тусгаарлагыг хамгаалах үүднээс гурвалжин талтай Yd11-ийг сонгох;
• Ирээдүйд нөөц буюу зэрэгцээ трансформатор нэмэх төлөвлөгөөтэй бол одооноос ижил бүлэгтэйг захиалж, MNS болон төслийн стандартад тэмдэглэх;
• Резерв трансформатор нөөцлөхдөө хуучин төхөөрөмжтэй бүлэг, uk % таарч байгаа эсэхийг паспортоор баталгаажуулах.

Дүгнэлт

Холболтын бүлэг бол зөвхөн хавтгай дээрх гурван тэмдэгт биш, харин трансформаторын фазын зан төлөв, зэрэгцээ ажиллах чадвар, гармоник ба саармагийн горимыг нэгэн зэрэг тодорхойлдог түлхүүр үзүүлэлт юм. Цагийн заалтыг зөв уншиж, векторын диаграмаар шалгаж, зэрэгцээ залгах өмнөх нөхцөлүүдийг чанд баримталснаар том эргэлтийн гүйдэл, ороомгийн гэмтэл, тасалдлаас сэргийлж, дэд станцын найдвартай ажиллагааг хангах боломжтой. Төслийн шатнаас эхлэн бүлгийн нэгдмэл байдлыг төлөвлөх нь ашиглалтын үед үүсэх зардал, эрсдэлийг эрс бууруулна.