Хүчний трансформаторын үндсэн туршилтууд

Хүчний трансформатор бол дэд станцын хамгийн үнэтэй бөгөөд хариуцлагатай тоног төхөөрөмж юм. Түүний гэнэтийн гэмтэл зөвхөн засварын өртгөөр хязгаарлагдахгүй — олон хэрэглэгчийг цахилгаангүй болгож, эдийн засгийн их хохирол учруулдаг. Тиймээс трансформаторыг ашиглалтад оруулахын өмнө, мөн ашиглалтын явцад тогтмол туршиж, төлөв байдлыг нь үнэлэх нь реле хамгаалалт тавихтай адил чухал арга хэмжээ билээ.

Монголын нөхцөлд 0.4, 10, 35, 110, 220 кВ-ын сүлжээнд ажиллаж буй трансформаторууд өвөлдөө хасах дөчин хэм хүрдэг хүйтэн, улирлын огцом температурын хэлбэлзэлд байнга өртдөг тул тусгаарлага болон тос нь харьцангуй хурдан хуучирдаг. Энэ нийтлэлд MNS стандарт болон үйлдвэрлэгчийн зааврын хүрээнд хийгддэг үндсэн туршилтуудыг энгийн, ойлгомжтой хэлбэрээр танилцуулъя.

Тусгаарлагын эсэргүүцэл ба R60/R15 харьцаа

Тусгаарлагын эсэргүүцлийг ихэвчлэн 2500 В-ын мегомметрээр ороомог хооронд, мөн ороомог ба их бие (газардуулга) хооронд хэмждэг. Хэмжилтийн үед мегомметрийн хүчдэл өгснөөс хойш 15 ба 60 секундын дараах заалтыг тус тус тэмдэглэж авна. Энэ хоёр утгын харьцааг шингээлтийн коэффициент гэж нэрлэдэг:

Кшин = R60 / R15

Хуурай, эрүүл тусгаарлагатай трансформаторын хувьд Кшин нь 1.3-аас их байх ёстой. Харин 1.0–1.1 орчим гарвал тусгаарлага чийг татсан гэсэн дохио тул трансформаторыг хатаах шаардлагатай болдог. Хэмжилт хийхдээ дараах зүйлийг анхаарна:

• Тусгаарлагын эсэргүүцэл температураас ихээхэн хамаардаг тул үр дүнг заавал ижил температурт шилжүүлж, үйлдвэрийн болон өмнөх хэмжилттэй харьцуулна.
• Оруулгын (тусгаарлагчийн) гадаргууг цэвэрлэж, хуурайшуулсны дараа хэмжинэ — бохир гадаргуу үр дүнг гажуудуулдаг.

Хувиргалтын коэффициент ба ороомгийн эсэргүүцэл

Хувиргалтын коэффициентийг К = U1 / U2 гэж тодорхойлох ба бүх фаз дээр, хүчдэл тохируулагчийн (анцапфын) бүх байрлалд хэмжинэ. Хэмжсэн утга паспортын утгаас 0.5 хувиас илүү зөрвөл ороомгийн ороодос хоорондын богино залгаа, эсвэл холболтын алдаа байгааг илтгэнэ. Шинэ трансформаторыг сүлжээнд залгахын өмнө холболтын бүлгийг мөн шалгадаг — бүлэг зөрсөн трансформаторыг параллель ажиллуулж огт болохгүй.

Ороомгийн тогтмол гүйдлийн эсэргүүцлийг бага гүйдлээр, нарийвчлалтай багажаар хэмжинэ. Гурван фазын утгын хоорондын зөрүү 2 хувиас хэтрэхгүй байх ёстой. Их зөрүү гарвал холбоос суларсан, гагнаас муудсан, эсвэл анцапф шилжүүлэгчийн контакт элэгдсэн байх магадлалтай тул шалтгааныг заавал тогтооно.

Хоосон явалт ба богино залгааны туршилт

Хоосон явалтын туршилтад хоёрдогч ороомгийг задгай орхиж, нэгдүгээр ороомогт номиналь хүчдэл өгнө. Энэ үед хэмжигдэх чадал голчлон ган зүрхэвчийн алдагдлыг илэрхийлдэг. Хоосон явалтын гүйдэл ба алдагдал паспортын утгаас мэдэгдэхүйц өссөн бол зүрхэвчийн хуудас хоорондын тусгаарлага гэмтэж, хуйларсан гүйдэл нэмэгдсэн байж болзошгүй.

Богино залгааны туршилтад хоёрдогч ороомгийг богино залгаж, нэгдүгээр талд номиналь гүйдэл гүйтэл багасгасан хүчдэл өгнө. Ингэж хэмжсэн чадал нь ороомгийн зэс дэх алдагдлыг харуулна. Өгсөн хүчдэлийг номиналь хүчдэлд харьцуулсан хувийг богино залгааны хүчдэл (uк%) гэх бөгөөд энэ нь трансформаторуудын параллель ажиллагаа, богино залгааны гүйдлийн тооцоо, реле хамгаалалтын тохируулгад шууд хэрэглэгддэг чухал үзүүлэлт юм.

Тосны шинжилгээний тойм

Трансформаторын тос тусгаарлагын болон хөргөлтийн давхар үүрэгтэй тул түүний чанар трансформаторын насжилтыг шууд тодорхойлно. Үндсэн шинжилгээнд дараах зүйлс багтана:

1. Цахилгаан бат бэх — стандарт электродтой аппаратад тосны цоолрох хүчдэлийг хэмжинэ. Утга буурах нь чийг, механик хольц орсны шинж.
2. Чийгийн агууламж ба хүчиллэг байдал — тос хуучрах тусам хүчиллэг нь өсөж, тусгаарлагын цаасыг гэмтээдэг.
3. Ууссан хийн шинжилгээ (ДГА) — тос дахь устөрөгч, метан, ацетилен зэрэг хийн харьцаагаar дотоод халалт, цахилалт зэрэг гэмтлийг эрт илрүүлдэг орчин үеийн үр дүнтэй арга.

Хэзээ ямар туршилт хийх, үр дүнг хэрхэн үнэлэх вэ

Туршилтын хамрах хүрээ нь ямар үе шатанд хийгдэж байгаагаас хамаарна:

• Ашиглалтад оруулахын өмнө — дээр дурдсан бүх туршилтыг бүрэн хийж, үйлдвэрийн протоколтой харьцуулна.
• Их засварын дараа — тусгаарлагын эсэргүүцэл, ороомгийн эсэргүүцэл, хувиргалтын коэффициент, тосны шинжилгээг заавал давтана.
• Тогтмол хяналт — тусгаарлагын эсэргүүцэл ба тосны шинжилгээг графикийн дагуу, ачаалал ихтэй буюу 110–220 кВ-ын трансформаторт илүү ойрхон давтамжтай хийнэ.
• Гэмтлийн дараа — ойролцоо богино залгаанаас реле хамгаалалт ажилласны дараа ороомгийн эсэргүүцэл, ДГА-г шалгах нь зүйтэй.

Үр дүнг үнэлэхдээ нэг удаагийн хэмжилтийн тоон утгаас илүү өөрчлөлтийн хандлагыг харна. Паспортын болон өмнөх хэмжилтээс аажим боловч тогтвортой муудаж буй үзүүлэлт нь ганц удаагийн «муу» утгаас илүү анхаарал татах ёстой. Бүх хэмжилтийг температурын хамт бүртгэж, нэг маягтад хөтөлж хэвшвэл харьцуулалт хийхэд хялбар болно.

Дүгнэлт

Хүчний трансформаторын туршилтууд нь тус тусдаа энгийн боловч нийлээд төхөөрөмжийн дотоод төлөв байдлын бүрэн дүр зургийг өгдөг. Тусгаарлагын эсэргүүцэл ба R60/R15 харьцаа чийгийг, хувиргалтын коэффициент ба ороомгийн эсэргүүцэл цахилгаан хэлхээний бүрэн бүтэн байдлыг, хоосон явалт ба богино залгааны туршилт алдагдлыг, тосны шинжилгээ дотоод гэмтлийн эхлэлийг тус тус илрүүлнэ. Монголын эрс тэс уур амьсгалд эдгээр туршилтыг тогтмол, чанартай хийж, үр дүнг нь хандлагаар нь үнэлэх нь трансформаторын найдвартай, урт хугацааны ажиллагааны үндэс мөн.