Ухаалаг тоолуурын дэд бүтэц (AMI): бүтэц, харилцаа холбоо, Монголын хэрэглээ

Ухаалаг тоолуурын дэд бүтэц гэж юу вэ?

Ухаалаг тоолуурын дэд бүтэц (AMI — Advanced Metering Infrastructure) нь цахилгааны хэрэглээг зайнаас, бодит хугацаанд хэмжиж, хоёр талын харилцаа холбоогоор дамжуулан төвийн систем рүү дамжуулдаг нэгдсэн шийдэл юм. Уламжлалт индукцийн тоолуур зөвхөн хуримтлагдсан идэвхтэй чадлын хэрэглээг (кВт·ц) заадаг бол ухаалаг тоолуур нь хүчдэл, гүйдэл, чадлын коэффициент (cos φ), давтамж, тасалдлын мэдээллийг тодорхой интервалаар бүртгэж, эрчим хүчний компанид дамжуулна. Ингэснээр гараар тоолуур унших ажиллагаа хэрэггүй болж, төлбөр тооцоо ил тод, автомат болно.

AMI-ийн үндсэн бүрэлдэхүүн

Ухаалаг тоолуур

Хэрэглэгчийн 0.4 кВ-ын оролт дээр суурилуулагдах хэмжих төхөөрөмж. Идэвхтэй ба реактив чадлыг тусад нь бүртгэх, оргил ачааллын цагийн зурвасыг тэмдэглэх, зайнаас дотоод таслуураар хэрэглэгчийг тасалж, залгах чадвартай. Тоолуур доторх ачаалллын профайл нь хагас цагийн нарийвшилтай хэрэглээний муруйг үүсгэж, эрэлтийг судлах суурь өгөгдөл болно.

Харилцаа холбооны сүлжээ

Тоолуураас мэдээлэл дамжуулах хэд хэдэн технологи хэрэглэгддэг:

• PLC — цахилгаан дамжуулах шугамаараа дохио дамжуулах арга; шинэ шугам татахгүйгээр одоо байгаа 0.4 кВ-ын сүлжээг ашиглана.
• RF mesh — радио давтамжийн торлог сүлжээ; тоолуурууд хооронд дамжуулан дохиог төвлөрүүлэгч рүү хүргэнэ.
• Үүрэн холбоо — GSM/LTE/NB-IoT; хөдөө орон нутаг, сарнимал хэрэглэгчдэд тохиромжтой.

Хот суурин газарт трансформаторын дэд станц бүрд дата төвлөрүүлэгч (concentrator) байрлуулж, олон тоолуурын өгөгдлийг цуглуулан төв рүү дамжуулна.

Толгой систем ба мэдээллийн удирдлага

Сүлжээний төгсгөлд толгой систем (HES) тоолууруудтай холбогдож өгөгдөл татах, тохиргоо солих командыг зохицуулна. Цуглуулсан өгөгдлийг мэдээллийн удирдлагын систем (MDMS) баталгаажуулж, дутуу утгыг нөхөж, төлбөр тооцоо, алдагдлын шинжилгээ, эрэлтийн урьдчилсан тооцоонд ашиглана.

Монголын нөхцөлд тавигдах шаардлага

Монголын цахилгаан түгээх сүлжээ өргөн уудам нутагт сарнисан, өвлийн хатуу ширүүн уур амьсгалтай тул тоолуурын сонголтод онцгой шаардлага тавигдана. Электроник хэсэг, шингэн болороор дүрсэлгэх (LCD) дэлгэц, дотоод батарей, харилцаа холбооны модуль нь маш бага температурт найдвартай ажиллах ёстой.

Ач холбогдол ба сорилт

AMI бол ухаалаг сүлжээний суурь дэд бүтэц бөгөөд түгээх сүлжээний ажиглагдах чанарыг (observability) эрс сайжруулж, техникийн болон арилжааны алдагдлыг бууруулах, цаашлаад эрэлтийн талын удирдлага, тархмал эх үүсвэрийн нэгтгэлийн үндэс суурийг тавьдаг. Иймд шинээр байгуулах, шинэчлэх түгээх сүлжээнд тоолуурын дэд бүтцийг эхнээс нь төлөвлөх нь стратегийн ач холбогдолтой.